Nghĩa Trang Mirogoj

Trong chuyến viếng thăm những quốc gia vùng biển Adriatic vừa qua, người hướng dẫn viên cho nhóm chúng tôi là Renato Klein. Anh là một giáo sư sử học với mức am hiểu rộng rãi về lịch sử thế giới. Trong suốt chuyến đi, anh đã cho thật nhiều chi tiết lịch sử của những nơi chúng tôi ghé thăm chẳng hạn như nơi Thái tử Franz Ferdinand bị ám sát ở thủ đô Zagreb của Croatia. Thái tử là người thừa kế ngai vàng của Đế quốc Áo-Hung ở thủ đô Zagreb của Croatia. Vụ ám sát này đã dẫn đến một phản ứng dây chuyền thảm hại lôi kéo các cường quốc trong mạng lưới liên minh phúc tạp của Âu Châu vào những cuộc xung đột dẫn đến Đệ Nhất Thế Chiến.

Trong chương trỉnh du lịch của chuyến đi này, chúng tôi có một vài buổi chiều tự do để đi thăm viếng thành phố Zagreb theo sở thích của riêng mình. Biết chúng tôi thích chụp hình, Renato đề nghị những ai muốn đến thăm nghĩa trang Mirogoj có thể đi theo anh. Thông thường khi đi du lịch, ít ai để ý đến việc ghé thăm một nghĩa trang, trừ khi có lý do đặc biệt như viếng mộ người thân, viếng mộ một danh nhân mà mình từng ngưỡng mộ hay tìm hiểu văn hóa và kiến trúc của nơi này. Nghĩa trang Mirogoj (thường được viết là Mirogov) là nghĩa trang đô thị ở thủ đô Zagreb của Croatia. Sau khi tìm hiểu một vài chi tiết trên mạng, chúng tôi được biết Mirogoj được xem là nghĩa trang đẹp nhất và có kiến trúc đặc biệt nhất ở Âu Châu, Nó không đơn thuần là nơi an nghỉ mà còn đóng vai trò như một công viên trải rộng trên sườn đồi rợp bóng cây của ngọn núi Medvednica, một di tích lịch sử và một phòng triển lãm điêu khắc ngoài trời.

Cách tiện nhất để đi đến nghĩa trang này từ trung tâm thành phố là đi bằng xe buýt. Nhờ đi với Renato, chúng tôi không phải lo lắng tìm hiểu trước cách đi, phải đón xe buýt ở đâu, khi đến sẽ ngừng ở trạm nào hay giá vé là bao nhiêu để chuẩn bị tiền trước. Từ trạm xe buýt của xe 106 chúng tôi chỉ cần đi bộ vài phút là đã có mặt ở trước cổng chính của nghĩa trang. Mở rộng trước mắt chúng tôi là một bức tường gạch bên ngoài đồ sộ như một pháo đài tô điểm bởi những mái vòm Cupola trang nhã. Mirogoj được thiết kế bởi kiến trúc sư nổi tiếng người Áo-Hung Hermann Bollé. Công trình này được khởi công xây dựng vào năm 1879 và hoàn tất vào năm 1929.

Bức tường gạch bao quanh ranh giới phía Tây của nghĩa trang được tô điểm bởi một dãy 18 mái vòm bằng đồng đã bị oxy hóa biến thành màu xanh lá cây, cách nhau mỗi 40 mét. Ở phía bên trong, chúng tạo thành các dãy vòm hành lang (arcade) và mái vòm mang phong cách Tân Phục Hưng (Neo-Renaissance) lộng lẫy lát gạch, dường như kéo dài vô tận. Vào mùa hè, các dãy vòm này được bao phủ dày đặc bởi những thảm lá thường xuân xanh mướt. Chúng tôi đến đây vào cuối tháng 3 nên những dàn dây leo này vẫn còn trơ trụi không có bóng dáng của một chiếc lá. Được biết bên trong các mái vòm này được trang trí bằng các hoa văn màu pastel sang trọng. Tám ô cửa sổ nhỏ bao quanh chân mỗi mái vòm sẽ giúp ánh sáng tự nhiên thay đổi theo thời gian tràn vào làm bừng sáng các chi tiết hội họa. 

Thành phố Zagreb bị hứng chịu một trận động đất lớn cỡ 5.5 vào ngày 22 tháng Ba, năm 2020, Trận động đất này đã mang lại một sự thiệt hại khổng lồ cho thủ đô Zagreb với ước tính tổn phí lên đến gần 12 tỉ USD và làm hư hại khoảng 26.000 tòa nhà, trong số đó có khoảng gần 6.000 tòa nhà không còn được dùng nữa. Nghĩa trang Mirogov cũng không thoát được sự tàn phá của trận động đất này và việc sửa chữa vẫn còn đang tiếp tục cho nên chúng tôi không được vào bên trong những dãy hành lang để ngắm nhìn chi tiết của các mái vòm.

Lúc mở cửa vào ngày 6 tháng 11 năm 1876, Mirogoj là một công trình tiền tiến so với thời bấy giờ vì nó thuộc sở hữa của thành phố chứ không thuộc về một tổ chức tôn giáo nào. Chính vì vậy, nơi đây đã trở thành một nơi an nghỉ đa văn hóa và đa tôn giáo. Trải dài trên 72 héc-ta, Mirogoj hiện là nơi an nghỉ của trên 320.000 người. Rảo bước trên những lối đi, người ta có thể nhìn thấy những ngôi mộ được trang trí bằng thánh giá Cơ đốc giáo (Công giáo hay Chính thống giáo), Ngôi sao David của người Do Thái, những tấm bia Hồi giáo thanh nhã nằm cạnh nhau. Do đó có rất nhiều nhân vật lịch sử có tầm ảnh hưởng lớn nhất của Croatia được chôn cất tại đây, Mirogoj thường được gọi là "Điện Pantheon của Croatia". 

Những ngôi mộ cao cấp được xây dựng dọc theo các hành lang bằng gạch có mái vòm xanh nổi tiếng của kiến trúc gia Herman Bollé. Những hầm mộ cao cấp này được bán theo hình thức "vĩnh viễn" vì thuộc vào thành phần cấu trúc cho kiến trúc của nghĩa trang. Những quan tài đặt trong các hầm mộ có mái che này phải được làm bằng kim loại và được niêm phong kín hoàn toàn. 

Trong khi đó, những ngôi mộ thông thường nằm ngoài khuôn viên của mái vòm lại theo khái niệm "Quyền sử dụng", có nghĩa là gia đình không thể mua đứt hay sở hữu vĩnh viễn mà phải đóng khoản phí bảo trì hàng năm và không cần theo quy định  nói trên cho quan tài, chỉ cần theo truyền thống làm bằng gỗ mềm để tạo điều kiện cho sự phân hủy tự nhiên. 

Một số liệu đáng kinh ngạc của nghĩa trang Mirogoj là nơi đây chỉ có khoảng 60.000 ngôi  mộ, nhưng lại là nơi an nghỉ của hơn 320.000 cá nhân. Mật độ khổng lồ này có được là nhờ tập tục sử dụng mộ gia đình qua nhiều thế hệ. Vì quỹ đất khan hiếm và đắt đỏ, các gia đình thường mua những ngôi mộ có độ sâu lớn nơi các quan tài được xếp chồng lên nhau theo chiều dọc. Thêm vào đó, sau một thời gian quy định, các phần hài cốt cũ hơn trong lăng mộ gia đình thường được thu gọn một cách kính cẩn và chuyển xuống các ngăn chứa cốt sâu hơn nằm ở phần đáy mộ. Nhờ đó các thế hệ tương lai của cùng một gia đình có thể tiếp tục được chôn cất tại chính ngôi mộ đó. Dưới đây là hình ảnh của một tấm bia mộ của gia đình với những người quá cố được mai táng từ năm 1939 đến năm 2019.

Bên cạnh các ngôi mộ cá nhân, khuôn viên nghĩa trang còn có một số đài tưởng niệm chiến tranh hiện tại và lịch sử quan trọng, bao gồm đài tưởng niệm như đài tưởng niệm các chiến sĩ trận vong trong Thế chiến thứ nhất, công trình tưởng niệm những nạn nhân của cuộc chiến tranh dành lại độc lập (1991-1995) mang tên "Tiếng Vọng Của Nạn Nhân Croatia - Bức Tường Tang Thương", v.v.... Trong những đài tưởng niệm trên đường đi, tôi tình cờ thấy đài tưởng niệm của những người lính Viễn Chinh Pháp đã hy sinh trong Thế Chiến Thứ Nhất. Trong số 8 người lính trên đài tưởng niệm này có tên 2 người lính Việt Nam Nguyễn Quí Bát và Phạm Văn Hữu thuộc Tiểu Đoàn 1 Bộ Binh Đông Dương. Thật là một điều bất ngờ!  

Trước khi mặt trời buông xuống, chúng tôi ra phía nhà thờ Church of Christ the King để đến cổng chính của nghĩa trang.Nơi đây người ta sẽ tìm thấy ngôi mộ của Franjo Tuđman, vị Tổng Thống đầu tiên của quốc gia Croatia độc lập. Ngôi mộ của ông là một khối đá granite đen bóng nguyên khối bề thế nằm ngay phía sau nhà thờ chính Church of Christ the King.

Nhà thờ Christ the King

Ngôi mộ của Tổng Thống Franjo Tuđman

Nghĩa trang Mirogoj quả là một kiệt tác rất đáng kính phục của kiến trức sư Herman Bollé. Ngoài việc được xem là Di Sản Văn Hóa Quốc Gia, Mirogoj còn được cộng đồng quốc tế trân trọng và tôn kính về mặt kiến trúc như một di sản thế giới hàng đầu.

Dzung Tran
06/23/2026

Crossing Adriatic Countries

The 17-day trip traveling through the Adriatic and Balkan regions offers a stunning contrast between Alpine pearls, emerald rives, and sun-drenched coastal fortifications. Crossing Croatia, Montenegro, Bosnia & Herzegovina and Slovenia allows us to experience the cultural intersection of the Mediterranean, Central  Europe, and the Ottoman East. This 17-day trip was realized in March 2026 with Oversea Adventure Tour.

Croatia: The Dalmatian Sparkle 

Heading north, the focus shifts to the dramatic coastline and inland natural wonders 

• Dubrovnik's Old Town Part 1, Part 2: The "Pearl of the Adriatic," famous for its massive medieval walls, limestone streets, and terracotta rooftops overlooking the sea.
• City of Dubrovnik: A historic city that includes the famous Old Town is a coastel gem located in southern Croatia along the Adriatic Sea.
• Lokrum Island: A lush, forested island located just 15-minutes boat ride from the Old Town of Dubronik.
• Cavtat: A serene Adriatic gem, Cavtat enchants visitors with its sun-drenched waterfront, crystal-clear coves, and a timeless Mediterranean charm that offers a peaceful sanctuary from the vibrant energy of nearby Dubrovnik.
• Fort Imperial: A 19th-century Napoleonic fortress perched atop Mount Srd that offers panoramic views of Dubrovnik's Old Town and now houses a poignant museum dedicated to the 1990s Croatian War of Independence.
• The Gazi Husrev-beg Mosque: built in 1530 in the heart of Sarajevo’s Baščaršija bazaar, stands as the most vital architectural monument of the Ottoman era in Bosnia and Herzegovina. 
• Plitvice Lakes: A mesmerizing labyrinth of 16 interconnected, turquoise terraced lakes and cascading waterfalls sculpted by natural travertine barriers in Croatia.
• Zagreb: Croatia's vibrant capital, blending Austro-Hungarian architecture, a bustling cafe culture, and historical Upper Town charm.

Montenegro: Fjord-like Grandeur

• The Bay of Kotor: A breathtaking, fjord-like Adriatic bay in Montenegro, where dramatic limestone cliffs plunge into turquoise waters dotted with medieval coastal towns.

Bosnia & Herzegovina: The Cultural Bridge

A short detour inland reveals a landscape of rugged mountains and deep history.

• Mostar: A historic Bosnian city where East meets West, famed for its iconic Ottoman bridge arching gracefully over the emerald.
• The Tunnel of Hope: Visiting the Tunnel of Hope is a deeply moving experience that bridges the grim realities of wartime survival with the profound resilience of the human spirit. 
• Sarajevo Downtown: Sarajevo's modern downtown and its surrounding valleys blend striking Austro-Hungarian elegance with contemporary skyscrapers, vibrant commercial centers, and sweeping hillside vistas. The immediate neighbor and adjacent district to Sarajevo's Old Town (Stari Grad) is the Centar municipality.
• Sarajevo's Old Town: Sarajevo's Old Town, Stari Grad, is a captivating 15th-century Ottoman crossroads where cobblestone market lanes, historic minarets, and diverse houses of worship seamlessly meet European architecture along the Miljacka River. 
• Đakovo Cathedral: Đakovo Cathedral is a magnificent red-brick Neo-Romanesque masterpiece in Croatia, dominated by its soaring 84-meter twin bell towers.

Slovenia: Alpine Fairytales

• Ljubljana: A green, boutique capital where Baroque architecture meets a lively café culture along the Ljubljanica River.

• Lake Bled: Iconic for its emerald waters, a cliffside castle, and a tiny island church accessible by traditional pletna boats.

• Postojna Cave & Škocjan: Massive subterranean karst systems that feel like entering another world.

Sarajevo's Old Town, Bosnia & Herzegovina

Sarajevo, the capital and largest city of Bosnia and Herzegovina, is a captivating destination where East meets West. Sarajevo has stood at the center of pivotal global events, from the 1914 assassination of Archduke Franz Ferdinand that sparked World War I, to hosting the 1984 Winter Olympics, and enduring the tragic four-year siege in the 1990s—a resilience that is honored throughout the city's moving museums and memorials today.

Sarajevo, thủ đô và thành phố lớn nhất của Bosnia và Herzegovina, là một điểm đến đầy sức hút nơi phương Đông gặp phương Tây. Sarajevo từng là tâm điểm của những sự kiện toàn cầu có tính bước ngoặt, từ vụ ám sát Thái tử Franz Ferdinand năm 1914 làm ngói  nổ cho Thế chiến thứ nhất, đến việc tổ chức Thế vận hội Mùa đông 1984, và kiên cường vượt qua cuộc bao vây đau thương trong vòng bốn năm của thập niên 1990—một tinh thần bất khuất mà hiện nay được tôn vinh qua các bảo tàng và đài tưởng niệm đlay động lòng người khắp thành phố. 

 

Sarajevo City, Bosnia & Herzegovina

Sarajevo, the capital and largest city of Bosnia and Herzegovina, is a place where history doesn't just feel recorded—it feels deeply lived. Cradled within a narrow valley along the Miljacka River and ringed by the dramatic peaks of the Dinaric Alps, the city occupies a profound cultural and geographic crossroads where East and West have converged, clashed, and coexisted for centuries. Sarajevo earned the moniker "Jerusalem of Europe" because it is one of the few major European cities where a mosque, a Catholic cathedral, an Orthodox church, and a synagogue can all be found within the same historic neighborhood. This unique multi-faith tapestry remains a cornerstone of the city’s identity.

Sarajevo, thủ đô và là thành phố lớn nhất của Bosnia và Herzegovina, là một nơi mà dòng lịch sử không chỉ được khắc ghi trên những trang sách — mà dường như vẫn đang đập những nhịp đập sống động trong từng hơi thở cuộc sống. Nằm nép mình vào thung lũng hẹp dọc theo dòng sông Miljacka thơ mộng, và được chở che bởi những đỉnh núi kiêu hùng của dãy Alps Dinaric, thành phố này ngự trị ngay trên giao lộ định mệnh của văn hóa và địa lý. Nơi đây, suốt hàng thế kỷ qua, hai thế giới Đông và Tây đã từng hội tụ, từng va chạm, nhưng rồi cũng chính nơi đây, chúng đã học cách cùng nhau hòa hợp và tồn tại. Kiêu hãnh mang danh hiệu "Jerusalem của châu Âu", Sarajevo là một trong những thánh địa hiếm hoi trên thế giới đại diện cho sự bao dung và đa dạng: nơi chỉ trong một góc phố cổ kính, người ta có thể tìm thấy một thánh đường Hồi giáo uy nghiêm, một nhà thờ Công giáo trầm mặc, một tòa chính thống giáo cổ kính và một giáo đường Do Thái linh thiêng cùng đứng bên nhau. Bức tranh gấm hoa đa đức tin đầy duyên dáng ấy, cho đến tận hôm nay, vẫn luôn là viên đá tảng vững chãi, định hình nên bản sắc thiêng liêng và bất diệt của thành phố này.

 

>

Đakovo Cathedral (Cathedral Basilica of St. Peter), Đakovo, Croatia

Đakovo Cathedral, also known as Cathedral Basilica of St. Peter, located in Đakovo, Croatia. Completed in 1866-1882, the cathedral is a prominent example of Romanesque Revival architecture and features twin red-brick spires. It stands 84 meters tall as a brilliant example of Neo-Romanesque and Gothic Revival architecture, dominating the town's skyline with its massive twin bell towers.

Nhà thờ Đakovo, hay còn gọi là Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, tọa lạc tại thành phố Đakovo, Croatia. Được hoàn thành trong khoảng thời gian 1866 và 1882, nhà thờ là một minh chứng nổi bật của kiến trúc Tân La Mã (Romanesque Revival) với hai ngọn tháp đôi bằng gạch đỏ. Với chiều cao 84 mét, công trình là một kiệt tác kiến trúc kết hợp giữa phong cách Tân La Mã và Tân Gô-thích (Gothic Revival), làm nổi bật bầu trời của thành phố với hai ngôi tháp chuông đồ sộ.